Zmiana czasu

Daty zmian czasu w 2013 roku

Zmiana czasu — z letniego na zimowy

Zmiana z czasu letniego na zimowy nastąpi w nocy z soboty (26 października) na niedzielę (27 października) 2013 r..

Październik
2013
Pt Sb N Pn Wt
25 26 27 28 29

Zmiana czasu już za nami — zegarki przestawiliśmy z godz. 3:00 na 2:00 w nocy. Kolejna zmiana czasu nastąpi pod koniec marca przyszłego (2014) roku.

Wskazówka
            zegara do tyłu

Z zimowego na letni

Zmiana z czasu zimowego na letni nastąpiła w nocy z soboty (30 marca) na niedzielę (31 marca) 2013 r..

Marzec
2013
Pt Sb N Pn Wt
29 30 31 1 2

Trzeba pamiętać o konieczności przestawienia wskazówek zegarków. Na szczęście, w wielu urządzeniach elektronicznych, z których korzystamy na co dzień (telefony komórkowe, tablety, komputery, zegarki elektroniczne) czas przestawiany jest automatycznie. Oczywiście, nie zaszkodzi sprawdzić w niedzielny poranek, czy aby na pewno każde urządzenie wskazuje aktualny czas, tj. letni.

Wskazówka
        zegara do przodu

W bieżącym roku, dość nietypowo, zmiana czasu przypada w Wielkanoc. Z pewnością ma to swoje zalety. Do przestawienia się na czas letni ludzie potrzebują zazwyczaj kilku dni. Poniedziałek Wielkanocny jest w Polsce dniem wolnym od pracy, zatem i w tym dniu będzie można nieco dłużej poleżeć w łóżku, a przejście na czas letni powinno być dzięki temu mniej uciążliwe. Pewnym pocieszeniem niech będzie również fakt, że w ostatni weekend października utraconą godzinę odzyskamy w związku z powrotem do czasu standardowego.

Skąd te zmiany?

Stosowanie czasu letniego ma umożliwić bardziej efektywne wykorzystanie światła słonecznego (dziennego). Latem czas lokalny przesuwany jest o godzinę do przodu w stosunku do czasu geograficznego, dzięki czemu zachód słońca następuje godzinę później.

Czas zimowy, to czas lokalny obowiązujący w okresie jesienno-zimowym. Jesienią czas lokalny przesuwany jest o godzinę do tyłu, tak więc zrównuje się z czasem geograficznym.

W które dni roku następuje zmiana czasu?

W Unii Europejskiej zmiana czasu z zimowego na letni następuje w ostatnią niedzielę marca o 1:00 (czasu uniwersalnego UTC), natomiast zmiana czasu z letniego na zimowy następuje w ostatnią niedzielę października również o 1:00 w nocy czasu uniwersalnego, ale tym razem o godzinę do tyłu.

W Polsce

W Polsce zmiany czasu letniego i zimowego regulowane są rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z 5 stycznia 2012 r. w sprawie wprowadzenia i odwołania czasu letniego środkowoeuropejskiego w latach 2012–2016 (Dz.U. 2012 nr 0 poz. 33). Zgodnie z tym rozporządzeniem zmiana czasu z zimowego na letni polega na zmianie wskazań zegarów z godziny 2:00 na godzinę 3:00, która będzie godziną początkową czasu letniego środkowoeuropejskiego. Powrót do czasu zimowego wymaga cofnięcia o jedną godzinę wskazań zegarów, tj. z godz. 3:00 na 2:00.

Zmiany czasu na świecie

Początki

Jednymi z pionierskich krajów we wprowadzaniu czasu letniego były Niemcy, którzy zaczęli go stosować podczas I wojny światowej, a dokładnie 30 kwietnia 1916 roku (powrót do czasu zimowego nastąpił 1 października 1916 r.). Podyktowane to było chęcią zaoszczędzenia węgla używanego do produkcji energii elektrycznej, a jednocześnie bardzo cennego w czasie wojny. Wkrótce zmiany czasu zostały wprowadzone w Wielkiej Brytanii, a następnie w większości krajów europejskich. W Rosji przejście na czas letni wprowadzono w 1917 r. a w Stanach Zjednoczonych w 1918 r.

W Polsce przejścia z czasu zimowego na letni i z powrotem stosowane było okresowo. Wprowadzone w okresie między I a II wojną światową, następnie podczas okupacji hitlerowskiej, a po wojnie w latach 1946 — 1949, 1957 — 1964 oraz od 1977 roku do chwili obecnej.

Obecnie

W 2013 roku zmianę czasu stosuje 79 krajów, przy czym w niektórych z nich zmiany dotyczą tylko wybranych części, np. w Stanach Zjednoczonych. W Europie zmiany czasu dotyczą większości państw z wyjątkiem Islandii oraz Rosji. Jedynym wysoko uprzemysłowionym państwem, które nie wprowadziło czasu letniego, jest Japonia.

Stosowanie czasu letniego od wielu lat budzi kontrowersje, stąd rządy niektórych krajów zniosły stosowanie zmian czasu lub taką opcję rozważały. Przykładem jest Rosja, w której zrezygnowano z tej praktyki począwszy od 2011 roku. Za jej przykładem ukraiński parlament we wrześniu 2011 r. przegłosował ustawę znoszącą stosowanie zmian czasu, przy czym jako uzasadnienie dla tej decyzji podano troskę o zdrowie pacjentów [3]. Ostatecznie jednak z tej decyzji wycofano się i Ukraina wciąż należy do krajów stosujących zarówno czas letni, jak i zimowy.

Ciekawostki

Zmiany czasu mogą prowadzić do zaskakujących sytuacji. Przykładowo, możliwe jest, że w przypadku porodu bliźniaków, ten z pary który urodził się jako pierwszy może mieć oficjalnie zapisaną późniejszą godzinę narodzin, niż jego brat. Jest to możliwe jeżeli poród nastąpiłby w noc zmiany czasu z letniego na zimowy i pierwszy bliźniak urodziłby się o godz. 2:55 w nocy, a jego brat 10 minut później. W ten sposób na skutek cofnięcia zegara o godzinę, oficjalny czas narodzin tego drugiego byłby ustalony na 2:05, a nie na 3:05. Z drugiej strony, podczas zmiany z czasu zimowego na letni między godziną 2:00 a 3:00 w nocy nie ma żadnych narodzin.

Pomyłka związana ze stosowaniem zmian czasu w 1999 roku doprowadziła do udaremnienia zamachu w Izraelu. We wrześniu kiedy planowany był zamach na Zachodnim Brzegu Jordanu panował jeszcze czas letni, podczas gdy w Izraelu już czas standardowy (zimowy). Zamachowcy na Zachodnim Brzegu przygotowali ładunek wybuchowy dla swoich kompanów w Izraelu, ale ustawili zapalniki czasowe według swoich zegarków, co spowodowało, że ładunki eksplodowały godzinę za wcześnie według czasu izraelskiego -- zabijając przy tym terrorystów.

Wszyscy wiemy, że zmiany czasu bywają kłopotliwe, mimo licznych przypomnień w mediach nietrudno zapomnieć o przestawieniu zegarków na właściwy czas. Sytuację ułatwia jednak fakt, że w Polsce obowiązuje ta sama strefa czasowa i zmiany czasu są dokonywane jednocześnie w każdym jej obszarze. Problem pojawia się w krajach, które ze względu na swój obszar stosują kilka stref czasowych. W latach pięćdziesiątych oraz sześćdziesiątych XX wieku w Stanach Zjednoczonych daty przejścia na czas letni i z powrotem były ustalane lokalnie wedle uznania lokalnych władz. Jednego roku doprowadziło to do tego, że w różnych obszarach stanu Iowa obowiązywały łącznie 23 różne daty zmian czasu! To prowadziło do kuriozalnych sytuacji, w których pasażerowie dalekobieżnych linii autobusowych musieli podczas jednej podróży przestawiać zegarki, nawet siedmiokrotnie! Skutkowało to również zwiększonymi kosztami ze względu na konieczność przygotowywania skomplikowanych rozkładów jazdy uwzględniających wszystkie te lokalne przejścia z jednego na drugi czas [4].

Co ciekawe, również na Antarktydzie stosowane są zmiany czasu, jednak z innych powodów. W okresie od maja do września na Antarktydzie trwa zima polarna, podczas której dociera niewiele światła słonecznego i jest stale ciemno (noc polarna). W miesiącach letnich natomiast, nachylenie Ziemi względem Słońca powoduje, że światło dociera cały czas, niezależnie od pory dnia. Stosowanie zmian czasu wynika zatem nie z chęci oszczędzania światła słonecznego, ale z innych powodów. Na kontynencie tym znajduje się wiele stacji badawczych z różnych krajów świata. Stosuje się w nich zazwyczaj taki czas, jak w kraju macierzystym, z którego otrzymywane są dostawy żywności, sprzętu itp. Z tego powodu, jeżeli w kraju macierzystym dokonywane jest przejście z jednego czasu na drugi (z letniego na zimowy lub odwrotnie), to stacje również dostosowują czas lokalny do tych zmian.

Kontrowersje wokół stosowania czasu letniego

Wprowadzenie czasu letniego miało na celu zapewnienie więcej światła słonecznego popołudniami kosztem mniejszej ilości światła porankami. Więcej światła słonecznego popołudniami jest korzystne dla sprzedaży, uprawiania sportów, wypoczynku i innych czynności wykonywanych zazwyczaj po godzinach pracy. Z drugiej strony mniejsza ilość światła porankami jest niekorzystna w rolnictwie i innych zajęciach zależnych od światła słonecznego. Wydłużenie czasu dostępnego światła popołudniami ma pozytywny wpływ na bezpieczeństwo ruchu drogowego — powoduje zmniejszenie liczby wypadków drogowych [1]. Jednym z głównych powodów wprowadzenie zmiany czasu z zimowego na letni była chęć zmniejszenia zużycia energii elektrycznej związanej z oświetleniem gospodarstw domowych. Współcześnie jednak energia zużywana na oświetlenie stanowi zaledwie ułamek kosztów rachunków m.in. za sprawą energooszczędnych żarówek. Znacznie więcej energii pochłaniają np. klimatyzacja, ogrzewanie, czy urządzenia AGD [2].

Wpływ zmian czasu na produktywność pracowników

Badania pokazują, że zmiana czasu z zimowego na letni skutkuje spadkiem produktywności pracowników w najbliższych dniach roboczych po niej następujących [5]. Wynika to z faktu, że ludzie przyzwyczajeni są do funkcjonowania zgodnie z cyklem dobowym (24 godzinnym). W wyniku przejścia na czas letni synchronizacja między cyklem dobowym a rzeczywistym zegarem zostaje zakłócona, co z kolei przyczynia się do skrócenia długości snu. Jak wynika z badań, utracona w wyniku zmiany czasu godzina wiąże się ze skróceniem długości snu średnio o 40 minut w stosunku do dnia poprzedzającego zmianę [5]. Naturalnym skutkiem tego faktu jest spadek koncentracji pracowników w kolejnych dniach.

  • [1] Susan A. Ferguson; David F. Preusser; Adrian K. Lund; Paul L. Zador; Robert G. Ulmer. Daylight saving time and motor vehicle crashes: the reduction in pedestrian and vehicle occupant fatalities. American Journal of Public Health. 1995.
  • [2] Myriam B.C. Aries; Guy R. Newsham. Effect of daylight saving time on lighting energy use: a literature review. Energy Policy. 2008;36(6):1858–1866.
  • [3] Na podstawie informacji PAP.
  • [4] http://www.webexhibits.org/daylightsaving/k.html
  • [5] Wagner, D. T., Barnes, C. M., Lim, V. K. G., & Ferris, D. L. Lost Sleep and Cyberloafing: Evidence From the Laboratory and a Daylight Saving Time Quasi-Experiment. Journal of Applied Psychology, Feb. 2012.

Daty zmian czasu w 2012 r.